Richard İçin Son Bir Şiir

Sandra Cisneros
Çeviren: Oğuz ş.*

24 Aralık ve sona geldik yeniden.
Bu sefer geri dönmemek üzere, biliyorum zira
seni kovmadım - ve yine de el salladık.
Ayakkabılar yok. Kızgın kapılar da.
Kıyafetleri katladık ve ayrı
yollara gittik.
Beğendiğim ince yün kazağını ardında
bırakmışsın ama diş fırçanı almayı akıl
etmişsin. Bu gece neredesin?

Richard, yeniden yılbaşı arifesindeyiz
ve eski hayaletler doluşuyor eve.
Yılbaşı ağacının kıyısında oturuyor
ve neyi yanlış yaptığımızı merak ediyorum.

Tamam, çalışmadık, ve bütün
anılar güzel değil doğrusunu söylemek gerekirse.
Fakat güzel zamanlarımız da oldu.
Aşk güzeldi. Yanımda çarpık uyuyuşunu
sevdim ve hiç korkulu düş görmedim.

Yıldızlar olmalı
bizimki gibi büyük savaşlar için. Ödüller
ve bir yığın şampanya olmalı hayatta kalanlar için.

Onca yıllık alçalmadan,
beceriksiz tatil girişimlerinden sonra,
acıyı abideleştirecek bir şey olmalı.

Birgün büyük Brezilya faciasını unutacağız.
O güne kadar, Richard, iyi olmanı dilerim.
Gönül maceralarını ve bol sıcak suyu sevmeni dilerim,
ve sana benden daha iyi davranacak birini.
Şimdi unuttum nedenini, ama sevmiştim seni bir zaman,
hatırlıyor musun?

Belki de bu mevsimde, sarhoş
ve duygusal, bir parçamın delirmiş ve
intihara meyilli olduğunu kabule razıyım,
anarşi için yaşlıca, hâlâ aşığım.

*Tercümenin "Tamam, çalışmadık..." diye başlayan ikinci kıtası ile, üçüncü dizenin "...savaşlar için" diye biten ilk cümlesi, onu Junot Diaz'ın Ve Onu İşte Böyle Kaybedersin kitabındaki epigraf vesilesiyle tercüme eden Avi Pardo'ya aittir. Ben şiiri o tercümeden sevdiğim için olduğu gibi kendi tercümeme aldım.

ş.’nin Aşk Şiiri

tuttum sevdiklerimi

dedim buyrun oturun karşıma

getir dostum bir kadeh daha

sarıldım sıkıca

seni seviyorum dedim

eğilip tek tek kulaklarına.

ah dostum

hep geçmişim aşina yollardan

kollamış durmuşum zavallı benliğimi

ah diyorum

zavallı benliğim

ne çürük şeysin.

mendilci çocuklara güzel hayaller anlatıyorum

bir görsen beni

ne kadar neşeliyim

ne kadar hayat doluyum

nabzım gözlerimde atıyor

            −kedileri okşuyorum

köpeklere marketlerden mama çalıp

            −avucumda veriyorum.

çiçekler aldım ne güzel

çorbalar yaptım

dolaba kaldırdım

gelenlere veririm diye.

başka bir insan oluyorum

bir görsen

öylece akıp giden

şu acımasız ve soğuk zamanı

metanetle sırtlıyorum.

biliyorum, diyorum

yarım yamalaktım

ve hep yarım yamalak olacağım

ama ne güzelmiş

            −diyorum

bildiğim yörüngeleri

titreyerek terk etmek.

titreyen bedenim

yaşamayı hissediyor

belki sonsuz konforlu

alışkanlıklarla örülü

vasat ömründen beri

ilk defa.

bakın diyorum

çocuklar kediler köpekler

dostlarım

sizi kırmışımdır şımarık

tavırlarımla

affedin beni

ya da mahkum edin

ama bilin sevdim sizi

dünyanın ortasında

bir ağacın gölgesine sığınarak

yalancı korunaklara

gizledim kendimi.

alın diyorum her bir parçam

bunlar ve şunlardır

alın sizin olayım

ben zaten en çok kendimden sıkılırım

bunlar, diyorum

parmaklarım

bunlar ellerim ayaklarım

bunlar saçlarımdır

bunlarsa acılarım

ağır geliyorsa koyun bir kenara

bakın sıradaki hayallerim

kırılanları ayıklayın,

paylaştıklarımız bize kalsın.

03 Mayıs 2016

Küçük Orospu ve Cam Güzeli

kendini ifade edememenin sancısı

güller, cam güzelleri,

küçük orospular

çiçeklere su verdin mi?

ben yolları küçük adımlarımla aldım

zavallı bedenimdeki sancılar

göğüs kafesimin altında ve üstünde,

rektumumda ve midemde

ağzımı kapatıyorum sustuğum her sözcüğe

ayaklarımı kesiyorum çıktığım her yola

kalbimin kırmızı kan ağrıları

damarlarımda, ciğerimde

uyluklarımda değişen hücrelerin şarhoş dansı

doktor ben kanser değilim

kanser benim, kanser hepimiziz.

elime aldığımda kalbimi atom bombası

ritm sıfır nokta sekiz, biliyorsunuz dalgası bu

yok oluşa yaklaşmanın

benim babamın damarlarını açtılar neşterlerle,

ameliyathane soğukları,

doktorun başı öne eğik bilgeliği-bilgisizliği

çiçekler diyorum

doktor

kaldır kafanı gözlerime bak

babamın rektumuna soktun mu derece ölçerini?

ellerimi senin ellerinde bıraktım,

rektumumu otel odasının ucuz pisliğine teslim ettim,

ben ne zaman sana uzansam

kollarım kırıldı.

lütfen sus bu gece, lütfen konuş

lütfen asla

susma.

o vapura el ele binelim ve sen

susma…

04 Temmuz 2014

Önemsizleşme

Mevsim sonbahar-hep sonbahar, sonsuza dek sonbahar, gelip geçse de sonbahar-. İlk kez görüşüyor olmak, dilinin dolanması, konuşmak ama konuşmak-dinlemek, duymak. Konak'tan aşağı doğru yürümek, Alsancak yönünde, sahilden, sakince, sessizce yürüyor olmak-hep yürüyor olmak, dursak da yürüyor olmak, bir kafede kahve içiyor olsak da yürüyor olmak-.

Yürüyoruz.

Hafifçe bir meltem esiyor, günbatımı. Daha yıldız yok, hiç yıldız yok sayılacak koca şehir ışıklarının gölgesinde. Türk kahvesi söylüyorum. Türk kahvesi söylüyor; iki tane orta şekerli.(Normalde sade içtiğimi beyan ediyorum, her zaman savunmadayım, hep kendimi savunuyorum) Bütün hayatını anlatıyor bir çırpıda, kaldığı yurdu, yurt arkadaşlarını, okuduğu bölümü, endişelerini, yalnızlıklarını, keyiflerini, eğlencelerini, eski sevgilisini.

Sonra yine yürüyoruz, ismini güzel bulduğumu söylüyorum. "Kulağımda güzel çınlıyor." Hararetle onaylıyor, "Ben de ismimi seviyorum." diyor. Gülümsüyorum-hep gülümsüyorum.-. "Sen de güzelsin." diyorum. Hafif mahcup, "Güzel olmak, güzel bir şey değil" diyor. "Neden?" diye soruyorum. "Belası çok." diyor. Konuşmak istemiyormuş gibi yapıyor, güzel olduğunu biliyor, bundan hoşnut, anlıyorum. Gülümsüyorum-bu sefer anlayışla, üzerinde durmadığımı belirtmek için, insanların güzel olduğunun farkında olmasının benim için sorun teşkil etmediğini göstermek için-.

Alsancak'a varıyoruz.

İki "Politik-İnsan" ve İki "Seven-İnsan" İmgesi: "Üvercinka" ve "YasakSevişmek" Şiirleri Üzerine Bir Karşılaştırma Denemesi

"Bir şiir neden, bir şiirdir? Bunun ölçütü nedir? Biz bir göstergeler sistemini, nasıl olur da bir diğerinden kesin sınırlarla ayırırız? Bizim bunu yapmamızı sağlayan bir tanım mümkün müdür?"

Hangi farklı biçimlerde sorulursa sorulsun, bu sorular, bir edebiyat uzmanını ve tarihçisini en çok meşgul eden sorular grubudur. Yabanıllıktan, Antikiteden, Ortaçağ'a; Rönesans'tan, Aydınlanma'ya, Modernizme ve oradan da günümüze bağlanan kültürel dönüşümlerin, kopmaların ve her çağda birbirleri ile az veya çok etkileşime giren ve bu etkileşim olduğu kadar birbirinden ayrı da duran kültürel coğrafyaların içinde üretilmiş olan bir grup metne, sözcükler bütününe, nasıl olur da şiir deriz? Bu soruya, iki farklı elden çıkmış, iki farklı düzleme ait bu iki şiirin incelemesi içinde cevap vermeye çalışalım.

Öncelikle elimizdeki iki şiirin de, ilk okuyuşta, tematik bir ortaklık taşıdıklarını fark ederiz. Hem "Üvercinka" hem de "Yasak Sevişmek" şiirleri, aşkı ve politik-olmayı imlerler zihnimizde ve iki şiirin göstergelerinin yoğunluğu, bizi, bir sevdiği olan, politik bir sevene gönderir.

Bu tematik ortaklığın barizliğine karşın, ayrım da tam olarak bir ve aynı zeminin farklı bir şekilde işlenmesinde bulunur. "Üvercinka"nın seven-insanı, sevdiğini coşkuyla ve neşeyle sever. Onun sevgisi dünyevi ve son derece cinsel bir sevgidir:

"Birden nasıl oluyor sen yüreğimi elliyorsun

Ama nasıl oluyor sen yüreğimi eller ellemez

Sevişmek bir kere daha yürürlüğe giriyor"